Yozgat’ta, termal su kaynaklarının yüzde 64’ü çıkarılıyor, büyük bir kısmı konutlarda ve seralarda ısıtma amaçlı kullanılıyor. Çok az bir kısmı ise kaplıcalarda turizme hizmet ediyor.

Yozgat’ın tarihi M.Ö.5 bin yıllarına uzandığı yapılan kazılardan anlaşılıyor. Geçmiş kültür zenginliklerine sahip olan Yozgat, termal turizmi açısından da önemli bir kent olup potansiyelinin çok az bir kısmı turizme yönlendirilmiş bulunuyor. Yozgat Turizm ve Kültür Müdürü Bahri Akbulut, iki aydan beri göreve geldiği bu kentte
çalışmalarını sürdürüyor. Bunun için şehrin envanterini inceleyerek neler yapılabileceğini araştırıyor.
Görev yaptığı her ilde başarılı çalışmaları ile anılan Turizm ve Kültür İl Müdürü Bahri Akbulut, Yozgat’ın zengin doğal ve kültürel değerlerini dünya turizminin hizmetine açmak için tanıtım çalışmalarını başlattı.
Akbulut “İlimiz termal su kaynaklarının yüzde 64 ‘ü çıkarılmakta ve büyük bir kısmı konutlarda, seralarda ısıtma amaçlı , çok az bir kısmı da turizm amaçlı kaplıcalarda kullanılıyor. Çıkarılmayan yüzde 36 termal su kaynağını bu gün kullanılan ile birlikte turizme kazandırdığımızda ‘termal turizmi’ Yozgat turizminin dinamosu haline gelir” diyor.

YOZGAT’I TANIYALIM

Yozgat, birçok alternatif turizm değerleriyle, oldukça bakir bir turizm potansiyeline sahip. Yozgat’ın tarihi kronolojisine bakıldığında; Hititlerin, Friklerin, Kimmerlerin, Perslerin, Kapadokya Krallığı, Galatlar, Doğu Roma, zaman zaman İslam ordularının hakimiyetinde kaldığı görülür. Timur’un Anadolu’dan ayrılması ve Osmanlı şehzadeleri mücadelelerinden sonra Yozgat’ın Osmanlı Devleti’ne bağlanması ancak 1408’de Çelebi Mehmet döneminde olur. Daha sonra Bozok Sancağı malikane olarak Çapanoğlu Ahmet Ağa’ya verilir. Böylece, Çapanoğulları Yozgat ve yöresinin tartışılmaz hakimi durumuna gelir. İlde Çapanoğlu Cami hala mevcudiyetini korur. Yozgat’ın kuzeyinde Çorum, Tokat, doğusunda Sivas, batısında Kırıkkale, Kırşehir, güneyinde Nevşehir ve Kayseri bulunuyor.

NERELERİ GEZELİM?

• Yozgat Müzesi-Nizamoğlu Konağı (7317 eser, kültür)
• Çamlık Milli Parkı (doğa-flora-fauna)
• Saat Kulesi (kültür)
• Karslıoğlu Konağo (kültür)
• Hayri İnal Konağı (kültür)
• Sakarya İlkokulu (Miralay Konağı-kültür)
• Muteber Divanlıoğlu Konağı (kültür)
• Salim Korkmaz Konağı (kültür)
• Hacı Ozan Konağı (muhteşem bir konak-kültür)
• Çeşka Kalesi
• Behramşah Kalesi
• Çapanoğlu Cami
• Karabıyık Köprüsü
• Akdağmadeni Kilisesi
• Termal kaplıcaları

TERMAL TURİZM

Yozgat, yeraltı kaynaklarından olan jeotermal enerji açısından oldukça zengin. İl Özel İdaresi kaynakları ve Kültür Turizm Bakanlığının katkılarıyla 15 adet jeotermal sıcak su kuyusu açıldı. Termal su doğal sıcaklıkları, 25-80 derece arasında. Bu suların toplam debisi 615 lt/sn. Termal Turizm Merkezleri 4957 ve 2634 Sayılı yasalar kapsamında 30.06.2007 Tarih ve 26568 Sayılı Resmi Gazetede bakanlıkça ilan edildi.
Termal Turizm Merkez alanlarının toplamı 43 bin 256 hektar. İlin termal su kaynaklarının yüzde 64’ü çıkarılıyor, büyük bir kısmı konutlarda ve seralarda ısıtma amaçlı kullanılıyor. Çok az bir kısmı turizm amaçlı kaplıcalarda kullanılıyor. Çıkarılmayan yüzde 36 termal su kaynağını bu gün kullanılan ile birlikte turizme kazandırıldığında Yozgat termal turizmi açısından turizmin dinamosu haline gelir.

İlde bakanlıkça ‘Termal Turizm Merkezi’ ilan edilen alanlar şöyle:

• Yozgat Boğazlıyan Bahariye Cavlak Termal Turizm Merkezi 7 bin 487 hektar.
• Yozgat Sarıkaya Termal Turizm Merkezi 5 bin 568 hektar.
• Yozgat Yerköy Güven-Termal Turizm Merkezi-Kırşehir
• Çiçekdağı Bulamaçlı-Mahmutlu Turizm Merkezi ile birlikte 23 bin 584 hektar.
• Yozgat Sorgun Termal Turizm Merkezi 6 bin 619 hektar ve sağlık turizmi açısından önemli.

TERMAL SULARININ ÖZELLİKLERİ

Florürlü suya sahip termaller romatizmadan eklem kırık ve çıkık sonrası şikayetlere, kadın hastalıklarından kronik bronşite, safra kesesi taşlarından karaciğer ve mide rahatsızlıklarına, cilt hastalıklarından böbrek taşı düşürmeye kadar bir dizi hastalığa iyi gelen termal kaplıcaları tedavi amaçlı kullanılıyor. Şifaları ile ünlü kaplıcalar, en önemli yer altı zenginliklerinden bir tanesi. Öyle ki Roma imparatorunu tedavi etmekle de ünlü. Kaplıcalarda Üç yıldızdan beş yıldıza kadar temiz oteller hizmet veriyor.

Termal suyunun bu değerlerine bakıldığında bakanlığın Termal Turizm Merkezi ilan edilen bu alanlarda çok yüksek sağlık turizmi potansiyeli var. Yozgat, yatırıcıların bu alanda yatırımlarını bekliyor.

ÇAMLIK MİLLİ PARKI

Çamlık Milli Parkı 1958 yılında Yüksek İcra Vekilleri Heyetinin 5 Şubat 1958 tarih ve 4/9909 sayılı kararı ile mili park ilan edilir ve tapuya şerh konularak, belediyeye ait olan bu alanın 49 yıllığına izin ve irtifak hakkı Orman Bakanlığına devredilir.
Halen tescilli olarak 264 hektar olan Çamlık Milli Parkı, Türkiye`nin ilk Milli Parkı’dır. Yozgat Çamlık Milli Parkı 1982 yılında yapılan bir araştırmaya göre, Kafkas Çamı denilen 400–500 yaşlarında Karaçam türünü barındırıyor. Bu çam türü Türkiye`de sadece Çamlıkta bulunuyor ve halen tohum verebiliyor. Ayrıca Çamlıkta 43 familya ve 144 cins içinde toplam 212 bitki türü yaşıyor. Bunların içinde 30 yakın endemik tür bulunuyor. Bu nedenle Yozgat Çamlığında botanik turizm potansiyeli de bulunuyor.
Milli Parkta yine Orta Anadolu`nun mevcut bilinen hayvan türlerinin yanında Beyaz Kartal olarak bilinen, Amerika`ya has Altın Kartallar da zaman zaman görülüyor.
Bu Bilgilere göre, Çamlık içindeki 30’a yakın endemik bitki türü, Amerika`nın Beyaz Kartalı ve sadece Çamlıkta bulunan Karaçam türlerinin korunması ve tanıtılması amacıyla sosyal, kültürel ve turizm faaliyetlerine uygun olması, özellikle yakın çevresinin açık hava ve dinlenme ihtiyacını karşılayabilmesi amacıyla milli park ilan edilir. Bu gün Çamlık Milli Parkı adeta Yozgat’ın akciğerleri konumunda. Kente gelen turlar çamlık milli parkında dileniyor ve stres atıyor.

YOZGAT’I TANITIM AMACI İLE YAPILAN ÇALIŞMALAR

Yozgat’ın tarihi, kültürel, doğal ve turizm değerlerinin tanıtılarak yerinden pazarlanması ve destinasyonlar ile yapılabilmesi için çalışmalarını ilin valisi, belediyesi ve diğer sivil toplum örgütleri ile büyük bir hızla sürdüren Yozgat Kültür ve Turizm İl Müdürü Bahri Akbulut’un tanıtım için çabaları kısaca şöyle:
Türkçe, İngilizce ve Almanca tanıtım CD’si, broşür, CTY Plan Güncellenmesi, Kültür Envanterinin hazırlanarak basılması. Bölgede çok önemli bir yere sahip olan Yozgat mutfağının yemeklerini anlatan Yozgat Yemekleri Albümü ile ilin tarihini kültürel ve turistik değerlerini anlatan afişlerin hazırlanması. Medya, Turizm Seyahat Acenteleri, Tur Operatörleri, Rehberler Birliği ile yakın çalışmalar ve ilin tarihi kültürel ve doğal güzelliklerinin, termal turizm değerleri ve termal alanlarında oluşturulabilecek sağlık turizmi çalışmalarının anlatılması. Bu çalışmalar tamamlandığında doğal güzellikleri kapsayan doğa turları, kanyonları içine alan macera turları, kültür değerlerini içeren kültür turları, yaylaları kapsayan yayla turizmi, termal turizm alanlarını kapsayan termal ve sağlık turizmi turlarının yolunu açmış olacağız.
Bundan sonra da ilin alternatif turizmlerden oberjin turizm, botanik turizmi, mağara turizmi, ornitoloji (kuş gözlemleme), foto safari gibi turizm değerlerinin il ve ülke turizmine katılması çalışmaları sürüyor.

YÖRESEL YEMEKLER

• Testi kebabı (Yozgat yöresi yemeği diye TPE’den tescilli)
• Arabaşı (hamur ile birlikte tavuk veya hindi eti göğsünden yapılır)
• Madımak



SANAT

El İşlemeciliği: Yozgat`ta eski yaygınlığını yitirmiş olmakla birlikte dokumacılık, örücülük gibi el sanatları, günümüzde de sürdürülüyor. Başlıca dokuma türleri; kilim, halı, bez. Ancak bunlarda özgün süslemelerden veya dokuma tekniklerinden söz edilemez. Halılar Kayseri halılarını, kilimlerde Şarkışla kilimlerini andırır. Geometrik motiflerle stilize bitki ve hayvan motifleri yaygın süslemeler. Dokumacılıkta bordo, lacivert ve yeşil renkler egemen.

Gümüş İşlemeciliği: Gümüş işlemeciliği ile ilgili olarak Yozgat’ta bu işle uğraşan birkaç kişi bulunuyor. Şu anda çevre illerden hazır yapılmış olarak getirilen gümüş 25–30 yıl öncesinde ustalar tarafından gümüş külçeler veya Osmanlı sikkeleri potalarda eritilip istenilen şekilde işlenip piyasaya sürülürdü. El işlemeciliğinde genellikle kolye, bilezik, künye, küpe, kapı kolları, kapı tokmakları v.b. gibi eşyalar yapılırdı. Özel siparişler de dikkate alınıp ustanın elinde şekil bulurdu.
Bakır İşlemeciliği: 25–30 yıl öncesine kadar bakırcılar Tol Çarşı içinde bulunuyordu. Ancak bugün için birkaç kişiyi geçmeyen bakırcılık unutulmaya yüz tutuyor. Bakır işlemeciliği de gümüşte olduğu gibi şu anda işlenmiş ve yapılmış olarak gelen hazır kaplar veya eşyaların satışı yapılıyor. Daha önceki yıllarda çarşıya plakalar halinde gelen bakır malzeme ustalar tarafından istenilen veya ihtiyaç duyulan mutfak veya ve sair eşyalara dönüştürülürdü (Helke, kazan, tas, tepsi, leğen, sahan, sini vb). Bakır levhalar istenilen eşyanın büyüklüğüne göre kesilip önceleri ayakla çalıştırılan ve daha sonraları motorlu olanları çıkan körüklerin kor hale gelen ateşte iyice ısıtılıp tokmaklarla örs üzerinde dövülerek istenilen hale getirilirdi.
Kalaycılık: Bakır mutfak eşyalarının kullanıldığı dönemlerde revaçta bir meslek olan kalaycılık da bu gün kaybolmaya yüz tutmuş meslekler arasında yer alıyor. Nişadır ve kalay malzemesi ile yapılan kalay işi çok basit bir yöntemle yapılıyor.
Bıçakçılık: 40–50 yıl önce kamyon makaslarından bıçak yapılırdı. Şimdi ise hazır getirilen çelik malzemeden bıçak yapılıyor. İstenilen ebattaki çelikler körüğün korladığı ateşte iyice dövülerek istenilen şekle sokulur. Ağız inceliği sağlanan çelik keskin hale getirilmek üzere çark’a verilir. İncelip tasfiye işi biten çelik’e su yağ ile birlikte verilir. Çelik çok sertleşirse suyu yeniden alınır. Bıçak ustalığındaki maharet çeliğe su vermekte bulunur. Bıçak için yapılacak olan saplar ya ağaçtan (gürgen, ceviz) veya keçi, manda boynuzundan yapılır. Boynuzda ateşte ısıtılarak örs ve çekiçle bıçak sapı haline getirilip ve daha sonra bu sap cila ile parlatılarak çelikle birleştirilir ve bıçak tamamlanmış olur.
Nalbantçılık: Otomobillerin az, at arabaları ve kağnıların çok olduğu dönemde nalbantçılık önemli meslekler arasında sayılmakta idi. 30–40 yıl önceleri Yozgatlı ustaların yaptığı nallar hayvanlara takılırdı. Ancak diğer sanatlar gibi kaybolmaya başlayan bu meslekte de Yozgat’ta bu gün iki usta bulunuyor. Nallar, İstanbul ve Zile’den hazır olarak getiriliyor. Nal için örs, çekiç, kerpeten ve atın tırnağını yontmak için yonocak denilen aletlere ihtiyaç var. Atın tırnağı yonacakla nala uygun hale getirilir ve nal çivilerle tırnağa çakılır.

YOZGAT ÜRETİCİ KADINLAR DERNEĞİ (YUKED)

Yozgat Üretici Kadınlar Derneği (YÜKED) el sanatlar çalışmaları ile de turizme katkı sağlamaya çalışıyor. Turizm değerlerinin yanı sıra sevecen ve misafirperver yapısı ile Yozgat, çok zengin ve bakir turizm değerlerini ve turizm potansiyelini çok daha iyi yansıtıyor.

BÜLENT ULUTAŞ